Truyền động cơ khí là gì? Phân loại và những ưu nhược điểm

Truyền động cơ khí là một trong những hệ thống truyền động được ứng dụng phổ biến bên cạnh truyền động điện, thủy lực và khí nén. Vậy truyền động cơ khí là gì? Chúng có những loại nào và vai trò, chức năng ra sao? Hãy cùng theo dõi trong bài viết dưới đây.

Truyền động cơ khí là gì? Phân loại truyền động cơ khí

Truyền động cơ khí là một hệ thống gồm nhiều chi tiết có nhiệm vụ truyền và thay đổi tính chất của chuyển động ở dạng năng lượng cơ học lực và vận tốc.

Truyền động cơ khí được ứng dụng nhiều nhất trong các ngành công nghiệp với vai trò biến đổi lực, momen lực hoặc vận tốc, đôi khi là cả đặc tính và quy luật chuyển động. Điều này giúp điều tiết tốc độ quay của động cơ cũng như hoạt động của máy móc, thiết bị.

Truyền động cơ khí là gì?

Có nhiều loại truyền động cơ khí khác nhau. Một cách tổng quát có thể phân chia thành 2 loại chính bao gồm: Truyền động ma sát và truyền động ăn khớp.

  • Truyền động ma sát: Hệ thống truyền động ma sát được chia nhỏ hơn nữa thành bộ truyền bánh ma sát và bộ truyền đai.
  • Truyền động ăn khớp: Hệ thống truyền động ăn khớp được chia nhỏ hơn nữa thành bộ truyền bánh răng, bộ truyền xích và bộ truyền trục vít – bánh vít

Ngoài 2 nhóm truyền động cơ khí nêu trên, hệ truyền động vít – đai ốc cũng được ứng dụng nhiều nhưng không quá phổ biến. Chúng có khả năng biến đổi chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến thông qua bộ truyền làm khâu nối động cơ và các bộ phận làm việc để giải quyết các nhiệm vụ vận hành của máy móc, thiết bị

Bên cạnh 2 nhóm truyền động trên, truyền động cơ khí còn có truyền động vít – đai ốc để biến chuyển động quay thành chuyển động tịnh tiến. Cụ thể chúng sẽ sử dụng các bộ truyền làm khâu nối động cơ và các bộ phận làm việc để giải quyết các nhiệm vụ đặt ra cho máy.

Xem thêm: Bộ sạc xe nâng điện là gì? Hướng dẫn sạc xe nâng đúng cách

Chức năng của hệ truyền động cơ khí

Chức năng chính của hệ thống truyền động cơ khí là truyền công suất từ động cơ đến các bộ phận khác nhằm cung cấp năng lượng cho cần thiết cho máy móc thiết bị vận hành. Bên cạnh đó, chúng còn có khả năng hiệu chỉnh tốc độ, hỗ trợ lực truyền momen xoắn trong chuyển động.

Một số loại truyền động cơ khí còn có khả năng thay đổi phương và chiều chuyển động, thay đổi dạng và quy luật chuyển động từ liên tục thành gián đoạn, từ chuyển động quay thành tịnh tiến và ngược lại.

Truyền động trục vít – bánh vít

Xem thêm: So sánh SỰ KHÁC BIỆT giữa hệ thống thủy lực và khí nén

Các dạng truyền động cơ khí phổ biến

Như đã trình bày ở trên, các dạng truyền động cơ khí phổ biến bao gồm: Truyền động ma sát và truyền động ăn khớp. Mỗi dạng truyền động sở hữu những ưu, nhược điểm riêng. Cụ thể như sau:

1. Truyền động ma sát

Truyền động ma sát là cơ cấu truyền động quay dựa vào lực ma sát giữa các mặt tiếp xúc của vật dẫn và vật bị dẫn nhằm thực hiện nhệm vụ truyền suất nhỏ hoặc trung bình với vận tốc thấp. Các dạng truyền động ma sát bao gồm:

a. Truyền động bánh ma sát (tiếp xúc trực tiếp)

Truyền động bánh má sát là kiểu truyền chuyển động và cơ năng nhờ ma sát sinh ra tại khu vực tiếp xúc của các bánh ma sát. Ở loại này, có thể truyền tiếp xúc ngoài hoặc truyền tiếp xúc trong. Cấu tạo truyền động bánh ma sát vai gồm hai bánh trơn được ép sát vào nhau để có áp lực tạo lực ma sáy theo định luật ma sát: Fms= k.N

Truyền động bánh ma sát có thể xảy ra hiện tượng trượt giữa các bánh. Điều này có thể dễ dàng nhận thấy khi vận tốc vòng giữa các bánh ma sát bị chênh lệch. Hiện tượng này gây hậu quả mòn, xước, phát sinh nhiệt, làm giảm hiệu suất truyền động. Có 3 dạng trượt trọng truyền động bánh ma sát bao gồm: Trượt hình học, trượt đàn hồi và trượt trơn. Trogn đó trượt đàn hồi là bản chất của truyền động bánh ma sát và không thể khắc phục được.

b. Truyền động đai

Truyền động đai bao gồm 2 chi tiết truyền động dạng đĩa là bánh đai, truyền động giữa 2 bánh đai được truyền qua chi tiết truyền động mềm là dây đai theo nguyên lí ma sát của Euler. Loại truyền động này được thực hiện bằng phương thức kéo dây đai, dây curoa và truyền xoắn giữa 2 trục với khoảng cách lớn hơn bộ truyền bánh răng.

Truyền động cơ khí loại ma sát sở hữu nhiều ưu điểm như: Cấu tạo đơn giản, hoạt động êm ái, không phát sinh tiếng ồn, có khả năng điều chỉnh tốc độ và truyền chuyển động giữa các trục xa nhau. Tuy nhiên nhược điểm của chúng là trục và ổ chịu lực phải nhận những tác động lớn, dễ hỏng hóc theo thời gian, có hiện tượng trượt giữa các bánh khi vận hành dẫn đến tỉ số truyền không ổn định và cung cấp khả năng tải thấp hơn so với loại bánh răng.

Truyền động đai
Truyền động ma sát loại truyền động đai

2. Truyền động ăn khớp

Truyền động ăn khớp là hệ thống truyền động bao gồm một cặp bánh răng hoặc đĩa, xích truyền động cho nhau. Loại này được phân chia thành 3 loại nhỏ hơn với cấu tạo cụ thể như sau:

  • Truyền động bánh răng: Bánh dẫn và bánh bị dẫn.
  • Truyền động xích: Đĩa dẫn, đĩa bị dẫn và xích.
  • Truyền động trục vít – bánh vít

Truyền động ăn khớp có đặc điểm bánh răng hoặc đĩa xích nào có ít răng hơn thì sẽ quay nhanh hơn. Khoảng cách giữa 2 răng kề nhau trên bánh này phải bằng khoảng cách giữa 2 răng kề nhau trên bánh kia để đảm bảo hai bánh răng có thể ăn khớp với nhau. Tương tự như vậy, để đĩa ăn khớp được với xích thì cỡ răng của đĩa và xích phải tương ứng.

Loại truyền động ăn khớp sở hữu những ưu điểm vượt trội:

  • Tỷ số truyền xác định
  • Không xảy ra hiện tượng trượt bánh như truyền động ma sát
  • Phạm vi công suất truyền động lớn.
  • Kích thước truyền động xích công nghiệp nhỏ hơn so với truyền động đai
  • Hiệu suất làm việc cao
  • Có khả năng truyền chuyển động cùng lúc và truyền công suất cho nhiều trục.
Truyền động ăn khớp loại bánh răng

Mặc dù vậy, chúng còn tồn tại một số nhược điểm có thể kể đến như:

  • Quy trình chế tạo, lắp ráp phức tạp, đòi hỏi độ chính xác rất cao
  • Gây tiền ồn khi vận hành
  • Tuổi thọ không cao

Như vậy, truyền động cơ khí kiểu ma sát hay ăn khớp đều sở hữu những ưu nhược điểm riêng. Tùy thuộc vào nhu cầu truyền động của từng loại máy móc thiết bị mà người ta có thể lựa chọn loại truyền động phù hợp.

Xem thêm: Hộp số là gì? Cấu tạo, nguyên lý hoạt động các loại hộp số

Ưu nhược điểm của truyền động thủy lực so với truyền động cơ khí

Bên cạnh truyền động cơ khí, truyền động thủy lực cũng là một cơ cấu truyền động được ứng dụng rất phổ biến trên nhiều loại thiết bị máy móc. Đây là một hệ thống truyền tải năng lượng bằng chất lỏng thủy lực và biến đổi nó thành cơ năng ở đầu ra của hệ thống, đồng thời thực hiện chức năng điều khiển và điều chỉnh tốc độ truyền động thủy lực. So với truyền động cơ khí, truyền động thủy lực có những ưu, nhược điểm như sau:

Ưu điểm:

  • Vận hành êm ái, trơn tru, nhẹ nhàng, ít giật gây ứng suất động.
  • Biến mô, biến tốc thuận lợi
  • Kích thước nhỏ gọn
  • Dễ dàng bố trí, lắp đặt
  • Chịu tải tốt, ít hư hỏng do ma sát

Nhược điểm:

  • Quá trình chế tạo đòi hỏi sự chính xác cao
  • Lưu chất công tác có giá thành cao
  • Độ trễ lớn hơn so với truyền động cơ khí.
Sự khác biệt giữa truyền động thủy lực và truyền động cơ khí

Trên đây là bài viết liên quan đến chủ đề Cơ cấu cơ khí và những nội dung liên quan. Hi vọng rằng chúng giúp ích cho bạn. Nếu có nhu cầu chọn mua xe nâng hàng nhập khẩu chính hãng với giá thành tốt nhất, hãy liên hệ ngay tới hotline 0975 65 225 để nhận ưu đãi duy nhất trong tháng này đến từ Hangchavn.

Hangchavn chuyên cung cấp các dòng xe nâng thương hiệu Hangcha hàng đầu thế giới với đa dạng các dòng xe và phân khúc tải trọng từ xe nâng dầu 2 tấn đến 45 tấn, xe nâng điện pin Lithium, xe nâng tay, xe nâng người,… Chính sách bảo hành dài hạn 2 năm hoặc 2000 giờ sử dụng giúp khách hàng hoàn toàn yên tâm.

Xem thêm một số bài viết khác: